|
Bisikleti nerede kullanmayı düşünüyorsunuz?
Şehirde mi, doğada mı, uzun asfalt yollarda mı? Bisikleti ne amaçlı
kullanmayı düşünüyorsunuz? Ulaşım aracı olarak, gezmek eğlenmek
için..21 Vites, 24 Vites, 27 Vites Alüminyum, Zirkonyum, Shimano,
Rapid Fire sözcüklerini duymuş, kafanız karışmış ve çaresiz kalmış
olabilirsiniz.
Bisiklet alacaksınız ama hangisi? İlk karar
vermeniz gereken hangi tür bisikletin size daha uygun olduğudur.
Dağ bisikleti, şehir bisikleti, yarış bisikleti (yol bisikleti)
olarak üç ana grupta toplanan bisiklet türlerinden birini seçtikten
sonra dikkat etmeniz gereken en önemli nokta bisiklet kadrosunun
size uygunluğudur. Bunun ideal ölçüsü ise şudur: Ayaklarınız yerde,
bisikletin üst borusu üzerinde durduğunuz zaman boruyla aranızda
dağ bisikletinde en az 3-4 cm, yarış ve tur bisikletlerinde 2,5
cm boşluk olması gerekir. Kadro boyu, bisikletin diğer ölçüleri
arasında en fazla önem taşıyandır.
Aşağıdaki tablo genel olarak bacak boyu
ile kadro boyu arasındaki oranı belirler. Bu tablodaki değerler
genel olmasının yanında, kişinin tercihlerine göre de farklılık
gösterebilir.
Bu tablodaki bir istisna ise şudur: Örnek
olarak 185 cm boyunda olan biri 19" kadroya binebileceği
gibi bir boy düşük kadroya da binebilir. Yani aynı kişi için 17"
kadroda uygun olabilir. Buradaki asıl mantık şudur. Bisiklette
ağırlık merkezi yere yakın oldukça , sizin bisikleti kontrol etmeniz
daha kolay olur. Özellikle bu tarz boy seçimini yarışçılar daha
çok yapar. Çünkü arazi şartlarında , dağ bisikleti kullanan biri
için bisikleti kontrol edebilmek her şeyden daha önemlidir.
DAĞ BİSİKLETİ
Dağ bisikleti, doğayı, zarar
vermeden keşfetmek için en uygun araçtır. Tüm dağ bisikletlerinin
jantları 26 inçtir.Dağ bisikletleri
de kendi aralarında farklılık gösterir:
XC Yarış Bisikletleri:
Adını, sıklıkla "Cross Country"
değiminden alan XC bisikletleri genel olarak zor arazi şartları
için uyarlanmış, tamamen performansa yönelik bisikletlerdir. Genel
olarak bu bisikletlerin hafif olmaları amaçlanır. Bu yüzden bu
bisikletlerde sık sık karbon parçalara rastlamak mümkündür. Gövde
genelde karbon malzemelerden olup, amortisör seçeneği olarak 80
mm esneme mesafeli amortisörler yarışlar için daha uygundur. Bu
tarz bisikletlerin daha alt modelleri giriş seviyesindeki kullanıcılar
içinde uygundur.
XC Çift Süspansiyon Bisikletleri:
XC çift süspansiyon bisikletleri, ,dağ
bisikleti dendiğinde akıla gelen ilk bisiklet türüdür ve genel
olarak en çok kullanılan ve beğenilen bisiklet türüdür. Bu bisikletlerde
genel olarak hem önde hemde arkada süspansiyon bulunur. Aktif
süspansiyonlar , kalın dişli lastikler , bu bisikleti arazi için
vaz geçilmez kılar. XC yarış bisikletlerine göre performansı daha
düşüktür. Ama diğer bisikletlere göre daha eğlencelidir. Özellikle
bu tarz bisikletler tepe inişi adı verilen yerlerde daha çok kullanılır.
Bu tarz bisikletler ile zorlu kayaların üzerinden aşmak hiçte
zor değildir.
Zorlu Koşul Dağ bisikletleri:
Bazı kullanıcılar her zaman daha fazlasını
ister. Zorlu koşullar, daha fazla esneme mesafeli bisikletler,
disk frenler. İşte bu bisikletler bu tarz koşulara en uygun bisiklet
modelleridir.
Serbest Sürüş Bisikletleri:
Bu tarz bisikletlere binen sürücüler ,
bisikletçiliğin en uç noktalarını zorlarlar. Çok yüksek tepelerden
atlarlar. Kendileri için rampa inşa edip bu rampalardan atlamak
onlar için en büyük zevktir. Bu bisikletlerin açıları genel olarak
arkaya doğru yatıktır. Yokuş aşağı inme performansı oldukça yüksektir.
Ancak yokuş yukarı çıkma performansı da bir o kadar düşüktür.
Bu bisikletler genellikle kalın dişlidir.
En çok kullanılan Lastik ölçüsü 26x1.95 tir. istendiğinde daha
ince, dişsiz, asfalt yollara uygun lastikle değiştirmek mümkündür.Lastiğin
dişli olması arazide tutunma koşullarını daha da artırabilir.
Her koşul için ayrı çeşit lastik olmasına rağmen genel amaçlı
lastik seçimleri de mümkündür. Örnek olarak , düz asfaltta gidecekseniz
"slick" denen yüzeyi düz olan bir lastik seçimi daha
uygun olur. Bu lastiğin tek dezavantajı ıslak ortamlarda diğer
lastiklere göre daha fazla kaydırmasıdır. Arazi şartlarına uygun
olan lastik ise kalın ve dişli olandır. Genelde kalın lastikler
arazi için tercih sebebidir. Burada kaygan zeminde tutması amaçlanmıştır.
Üçüncü bir seçenek ise "semi-slick" denen hem asfalta
hem de arazi şartlarına uygun lastik seçimidir. Bu tarz lastiklerin
üzerinde , arazi lastiklerine göre daha az diş vardır ve su tahliye
kanalları bulunur. Slick lastikler ile sürtünme daha az olduğu
için daha hızlı gidersiniz. Arazi lastikleri asfaltta hızlı gitmeniz
mümkün değildir. Çünkü sürtünme daha fazladır.
Fren sistemleri ise bisiklet seçiminde
en çok karar verilemeyen konulardan biridir. Bisikletlerde günümüzde
kullanılan 3 tip fren sistemi vardır. V-Brake, mekanik disk ve
hidrolik disk.
Yaylanma, arazi kabiliyeti
ve rahatlık:
Çift süspansiyonlu modellerde pedala güç
yüklenince yaylanma kaçınılmazdır. Buda sizin enerjinizin belli
kısmının süspansiyon tarafından emilmesi , yani harcadığınız kuvvetin
bir kısmının yola aktarılması demektir.Hardtailde bu durum söz
konusu olmaz, pedala basınca gücünüz doğrudan yola aktarılır.
DAĞ BİSİKLETİNİN DOĞUŞU
İşte bu bisiklet dağ bisikletinin babasıdır. Schwinn Excelsior
modeli 26 tekerli, balon lastikli, yuvarlak hatlı aerodizaynı
ile 40'lı-50'li yılların moda bisikleti oldu. Hatta dünyada Amerikan
tipi bisiklet olarak anıldı.
ŞEHİR BİSİKLETİ:
Genelde 28" jant ebadına sahip olan
şehir bisikletleri asfalt için çok uygun bisikletlerdir. Çamurluklu
ve ön-arka bagajlı uzun yol için tasarlanmış bu bisikletlerde
de aynı dağ bisikletlerinde olduğu gibi boy seçenekleri vardır.
Tasarım olarak yarış bisikletlerine benzese de konfor olarak yarış
bisikletlerinden çBu bisikletlerinde
farklı modelleri vardır:
|
Hibrid Bisikletler:
Bu bisikletler genelde şehir içi kullanımına
uygundur. Bu modellerde sele oturuş pozisyonu, selenin açısı
ve gidon gibi bileşenler tamamen sürücüyü rahat ettirme amaçlıdır.
Tasarım ve hafiflik olarak yarış bisikletlerine de benzese,
onlardan ayrılan en büyük özelliği komforlu olmasıdır. Bu bisikletlere
hibrid denmesinin sebebi yarış bisikleti geometrisine sahip
olup dağ bisikletinin esnek özelliklerini tek bir bisiklette
birleştirmesidir. Geniş vites seçenekleri ile her türlü yol
için uygundur.
Komfor Şehir Bisikletleri:
Bu bisikletler komfor bisikleti denmesinin
en büyük sebebi tamamen komfor amaçlı , rahat bir sürüşü tercih
eden kullanıcılar için uygundur. Genellikle ön tarafında ve opsiyonel
olarak sele borusunun altında amortisör seçenekleri mevcuttur.
Geniş seleler, yukarı eğimli gidon ve gidon boğazları bu tarz
bisikletler için genel özellik kabul edilmektedir.
YARIŞ BİSİKLETLERİ :
Teknolojinin en üst seviyesini barındıran
bu bisikletlerdeki temel unsur bisikletin hafif olmasıdır. Aerodinamik
olarak bütün bisiklet tamamen bir hız makinesidir. Bisikletçi
bisikletin üzerinde eğik konumda oturur. Buradaki amaç tamamen
rüzgar direncini azaltmaktır. Tekerlekler aynı şehir bisikletlerindeki
gibi 28" jant ebadına sahiptir. Fakat lastikleri daha incedir.
Bu bisikletlerde de yine boy seçenekleri vardır. Kullanılan kadro
malzemeleri de dağ bisikletleri ile de benzerlik gösterir. Bu
bisikletlerde yarış koşullarında izin verilen minimum ağırlık
6.8 kg dır.
Bu bisikletlerdeki modeller ise şöyledir:
Yol bisikleti:
Yol bisikleti denince ilk akıla gelen model
ince ve 28" jant ebadına sahip olan bisikletleridir. Aerodinamik
unsurlar ön plandadır. Bir çok farklı geometriye sahip olsa da
temel amaç hızdır. Giriş seviyesinden profesyonel kullanıcılara
hitap eden bir çok seçeneği mevcuttur.
Zamana karşı yada Triatlon
bisikletleri:
Bu tarz bisikletlerin yapılış amacı tamamen
hızdır. Sürücü özel giysiler giyerek tamamen aerodinamik bir pozisyon
içinde bisikleti sürer. Bütün bileşenleri hız için özel araştırma
laboratuarlarında test edilerek tasarlanmıştır. Bu bisikletlerde
kullanılan malzemeler yarış bisikletlerine benzer.
Salon(Veledrome) Bisikleti:
Bu tarz bisikletler bir bisikletçinin isteyebileceği
en son bisiklet tarzıdır. Spor salonlarına benzeyen kapalı pistlerde
kullanılan bu bisikletler tamamen vitessiz ve frensizdir. Çok
fazla güç ve çok fazla kondisyon gerektiren bu bisiklet türü son
zamanlarda en çok ilgi çeken türlerden biridir.
Jant Telinin Kırılması
Kırık jant teli tüm tekerleği zayıflatır ve sürüşü tehlikeli hale
getirir.Bu nedenle,aşağıda belirtilen işlemleri gerçekleştirdikten
sonra bisiklet kullanımına temkinli devam edilmelidir.
-Kırık jant telinin çarpmalara ve kadroya dolanmalarını önlemek
için en yakın tele sarınız.
-Tekerleği çevirerek jantın halen merkezde olduğunu ve fren pabuçlarına
temas etmediğini kontrol ediniz. Aksi takdirde,fren kablosu ayar
vidalarını saat yönünde çevirerek fren pabuçlarını genişletiniz.
Eğer bu işlemi yapamıyorsanız fren otomatik kilitleriniz açarak
(kullanılamayacak duruma getirip),gevşeyen ve boşta kalan kabloları
emniyetli şekilde bağlayınız.
-Bisikleti kullanmanız kesinlikle gerekli ise, yavaş hızla ve
düzgün tekerlekteki freni kullanarak sürebilirsiniz.
Lastik Onarımı
-Lastiğin tamamen havasını indiriniz.
-Levyenizin düz kısmı ile dış lastiğin kenarını kısmen janttan
dışarı alınız. Jant ile lastik arasında meydana gelen boşluğa
ikinci levyenizin ucunu hafifçe sokarak birinci levyenin yarık
ucunu jant teline geçiriniz.
-Dış lastiğinizin iç ve dış yüzeyini iyice kontrol ediniz ve patlamaya
neden olan cismi çıkartınız.Eğer dış lastiğiniz yarılmışsa,yarığı
iç kısımdan yenisi ile değiştirinceye kadar kapatınız(yama,iç
lastik parçası,karton vs.)
-İç lastiğinizi şişirerek temiz su dolu genişçe bir kaba sokarak
hava kaçıran yerini belirleyiniz.
-Lastiği iyice kuruladıktan sonra belirlediğiniz delik çevresini
zımpara ile iyice temizleyiniz.temizlediğini yüzeye özel yapıştırıcı
sürerek iki dakika bekledikten sonra iç lastiğinizin için üretilmiş
olan yamayı ve 3 ile dört dakika süresince kurutarak direncini
kontrol ediniz.
-Lastiğin tamir aşamasından sonra supap bölgesinden başlayarak
iç lastiği tekrar janta ve dış lastik içine geçiriniz.
-Lastiğin ve iç lastiğin doğru şekilde takıldığından emin olunuz.
-Lastik kenarında yazılı olan basınca gelinceye kadar lastiği
şişiriniz
-Supap bağlantı somununu el ile sıkınız,özel kapağı yerleştiriniz
ve tekerleği yerine takınız.
Vites Değişimi;
Bisikletiniz pedal çevirme ile kat edilen mesafe oranında değiştirilmesine
olanak sağlayan, tek veya çift vites değiştirme mekanizması
ile donatılmış olabilir. Bu mekanizmalar, modeline göre işleyişi
değişen kumanda kolları ile bağımsız olarak çalışmaya başlar.
Zincirin üzerindeki işleyişi sağlayan
ön vites arttırıcı, farklı viteslerin kullanılması için zinciri
bir dişliden diğerine aktarır. Yokuş yukarı bisiklet kullanımında
en az güç harcayarak pedal çevirmenizi sağlayacak vitese geçiriniz.
Düz yol ve inişlerde daha az pedal çevirmenizi
sağlayacak vitesleri seçiniz. Bisikletinizin viteslerine alıştıktan
sonra kişisel ihtiyacınıza uygun olan vitesi seçmeniz kolaylaşacaktır.
Aynı vitesler değişen yol şartlarına göre sabit pedal çevirmenizi
sağlayacak şekilde dizayn edilmiştir. Pedal çevirme gücü sürücünün
formuna bağlıdır. Genellikle dakikada 60/90 çevrim normal sürat
olarak değerlendirilir.
|
